Neden Yapı Denetim Yaptırılır ve Önemi Nedir?

Yapı denetimi, genel bir tanım olarak yapıların denetim sürecini ifade eder. Bunu yapan kurumlar Türkiye için ne yazık ki çok eski değildir.

Depremlerde Yaşananlar ve Yapı Denetiminin Önemi

Türkiye yapı denetimleri konusunda oldukça geç kalmış, genel bir tutum olarak da bilindiği üzere çok fazla kayıp yaşandıktan sonra çözüme bakmaya başlamıştır. Bu durum kurumsal bazı ihmallerin bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Bunun en büyük kanıtı da kuşkusuz Türkiye’nin deprem kuşağında çok eskiden bu yana var olmasına rağmen binalara verilen önemin yakın geçmişte ön plana çıkmasıdır. En aktif deprem kuşağında yer alan coğrafi konumu uzun yıllar can ve mal kaybının en üst seviyelerden devam etmesine neden olmuştur. 1999 – 2002 yılları arasında 500.000’den fazla konut yıkılmış, 80.000’den fazla can kaybı yaşanmıştır. En fazla ölüm Kocaeli, Sakarya, İstanbul ve Yalova da gerçekleşmiştir. Üstelik uzun yıllar plansız yapılaşma, denetimsiz şehirleşme, standart dışı yapıların artması deprem karşısındaki riskleri de azaltmamıştır. Yani yapı denetiminin olmaması çok ciddi bir can ve mal kaybıyla eş değer durumdadır.

Yapı Denetim Yaptırmanın Amacı

Yapı denetim firması, birtakım kanun ve kurallar dâhilinde proje aşamasından uygulama süreci ve yapı tamamlama zamanına kadar denetim sağlar. Denetim, özellikle Türkiye gibi ülkelerde kritik öneme sahiptir. Ayrıca süreç denetlendiği için birçok sorun da otomatik olarak önlenmiş olur. Yapılan araştırmalarda daha proje çizim aşamasındaki inşaatların bile %80’e varan oranında ciddi hatalar olduğunu göstermektedir. Denetimlerle bu fark edildiği andan itibaren gerekli yaptırımlar uygulanmaktadır. Ayrıca ehliyeti olmayan usta ve ekiplerin çalışmalarını önlemek, standartlara aykırı malzeme kullanımının önüne geçmek açısından da kritik öneme sahip. Yani yapı denetim yaptırmak aslında ciddi bir kalkan niteliğinde. Malzeme kullanımının iyi olmaması birçok zincirleme sorunun kaynağı konumunda.

yapı denetimin önemi

Yapı Denetim Kuruluşları

Yapı denetim kuruluşları denetimsizlik kaynaklı çok sayıda aksaklığı gidermek üzere 2001 yılında 4708 sayılı kanunla birlikte yürürlüğe girmiştir. Kanunla beraber hukuki yollarla yaptırım olabilmesi için bir zemin hazırlanmıştır. Yapı denetim kuruluşları sonrasında denetimsizlik kaynaklı sorunlar bir nebze de olsa azalma göstermiştir. Birtakım yaptırımların uygulanması bunda kuşkusuz etkili olmuştur. Objektif denetim kuruluşları yapı ve projeleri objektif yöntemlerle  denetlemekte can ve mal kaybını en aza indirmeye çalışmaktadır.

Yapı Denetimcilerinin Dikkat Etmesi Gerekenler

Yapı denetimcileri en az 5 yıl mesleklerinde tecrübeli olma şartıyla birtakım belgelerin hazırlanması ve ilgili kanuna dayanarak denetimlerin gerçekleştirilmesinden sorumludur.

  • Yapı denetimcileri proje aşaması ve sonraki süreçte tüm uygulamaları kontrol eder.

  • İnşaat alanının fiziksel ve sosyal açıdan zarar vermemesi için gereken önlemleri alır, yasa ve kurallara aykırı durumlarda ilgili kurumlara cezai işlemler için başvuru yapar.

  • Malzeme kalitesinde sorun olup olmadığını, eksik parça kullanım durumunu kontrol eder.

  • Depreme dayanıklılık kontrollerini gerçekleştirir.

Yapı denetim kanunu ve denetçilerin uygulamaları bununla sınırlı değildir. Konu son derece kapsamlı olup kritik bir önem içermektedir.